سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
308
تاريخ ايران ( فارسى )
عالى مذهب ميترا « 1 » بوده است . جلوس اردشير سوم سال 358 قبل از ميلاد شاهنشاه پير صدها زن در اندرون خود داشته و ظاهرا متجاوز از صد پسر پيدا كرده است ليكن بيشتر آنها قبل از پدر درگذشتند و از آن جمله فقط سه پسر استاتيرا كه داريوش و آرياسپ و اخس نام داشتند از زن عقدى و قابل جلوس بر تخت محسوب ميشدند . چند سال قبل از وفات شاهنشاه داريوش بولايتعهد معين شد . اما اخس كه در دسيسهكارى زبردست و فرزند لايق پريزاتيس بود آن پسر را وادار بقتل پدر نمود . به اين عنوان كه پادشاه در خيال آنست كه ولايتعهد را از او سلب نمايد . داريوش فريبخورده در صدد اقدام برآمد و امرش مكشوف شده بقتل رسيد . برادر ديگر موسوم به آرياسپ را نيز اخس فريب داد باينكه تو متهم بهمدستى داريوش شدهاى و مانند او نيز بقتل خواهى رسيد لهذا آن شاهزادهء بدبخت براى اينكه گرفتار اين مصيبت نشود بدست خود انتحار نمود . با اين دسايس و خيانتها اخس بولايتعهد رسيد و آتسسا نيز به او مدد كرد ، و اخس وعدهء تزويج او را داده بود . اين مصائب خانوادگى اجل اردشير را نزديك ساخت . چون او درگذشت اخس بسلطنت رسيد و اردشير سوم خوانده شد . در اول سلطنت خود تمام شاهزادگان را بقتل رسانيد و حتى گفتهاند شاهزاده خانمها را هم باقى نگذاشت . تسخير صيدا و انقياد مصر سال 342 قبل از ميلاد تخت پادشاه جديد بر پايههاى استوارى قرار نداشت ، موفق نشدن پدرش بتسخير مصر آن كشور را مركزى براى مخالفت با ايران ساخته بود . هروقت استانداران يا دولتهاى دستنشانده مى خواستند خود را از قيد تبعيت ايران آزاد كنند از مصر بايشان مدد ميرسيد . بر اخس ظاهر شد كه تا مصر را دوباره مسخر نسازد ساير طاغيان را
--> ( 1 ) - آئين قديم زردشت صفحه 138 . كتيبهاى در كاخ اردشير ممنون در شوش پيدا شده كه بشرح زير است : با توفيق اهورامزد ، انههتا و ميترا من اين كاخ را بنا نمودم . ( مؤلف )